దసరా 2026 - విజయదశమి తేదీ, నవరాత్రి పూజా విధానం, బతుకమ్మ, జమ్మి పూజ | Dasara 2026 Date, Bathukamma and Jammi Pooja

దసరా తెలుగు ప్రజలకు అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగలలో ఒకటి. ఆశ్వయుజ మాసం శుద్ధ పాడ్యమి నుండి తొమ్మిది రోజులు దేవీ నవరాత్రులు, పదవ రోజు విజయదశమి - మొత్తం పది రోజుల ఈ ఉత్సవాన్ని "దశహరా" లేదా "దసరా" అంటారు. చెడుపై మంచి, అధర్మంపై ధర్మం సాధించిన విజయానికి ఇది ప్రతీక. తెలంగాణలో బతుకమ్మ పూల పండుగ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విజయవాడ కనకదుర్గ అమ్మవారి అలంకారాలు, ఇంటింటా బొమ్మల కొలువులు, ఆయుధ పూజ, జమ్మి పూజ - దసరా సందడి ఎక్కడ చూసినా కనిపిస్తుంది.

దసరా 2026 తేదీ

2026 సంవత్సరంలో విజయదశమి (దసరా) అక్టోబర్ 20, మంగళవారం వస్తోంది. దుర్గాష్టమి అక్టోబర్ 19న, తెలంగాణలో బతుకమ్మ పండుగ అక్టోబర్ 11న ప్రారంభమవుతుంది. తిథులు ప్రాంతాన్ని బట్టి కొద్దిగా మారవచ్చు కాబట్టి స్థానిక పంచాంగం లేదా పురోహితుల సలహాతో ముహూర్తాలు ధృవీకరించుకోండి.

దసరా వెనుక కథలు

దుర్గాదేవి మహిషాసుర సంహారం

మహిషాసురుడు అనే రాక్షసుడు బ్రహ్మ వరంతో దేవతలను జయించి ముల్లోకాలను బాధించాడు. త్రిమూర్తులు, దేవతల తేజస్సు నుండి దుర్గాదేవి ఆవిర్భవించింది. తొమ్మిది రోజులు భీకర యుద్ధం చేసి పదవ రోజు మహిషాసురుణ్ణి సంహరించింది. అందుకే అమ్మవారిని "మహిషాసురమర్దిని" అంటారు. ఆ విజయానికి గుర్తే విజయదశమి.

శ్రీరాముని విజయం

శ్రీరాముడు నవరాత్రుల్లో దుర్గాదేవిని ఆరాధించి, దశమి రోజు రావణుని సంహరించాడని రామాయణ సంప్రదాయం. అందుకే ఉత్తర భారతంలో దసరా రోజు రావణ దహనం చేస్తారు. హైదరాబాద్ వంటి నగరాల్లో కూడా రామలీలా, రావణ దహన కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి.

పాండవులు - జమ్మి చెట్టు

పాండవులు అజ్ఞాతవాసానికి ముందు తమ ఆయుధాలను జమ్మి (శమీ) చెట్టుపై దాచారు. అజ్ఞాతవాసం ముగిసిన తర్వాత విజయదశమి రోజు ఆ ఆయుధాలను తిరిగి తీసి, ఉత్తర గోగ్రహణ యుద్ధంలో అర్జునుడు కౌరవ సేనను జయించాడు. అందుకే దసరా రోజు జమ్మి చెట్టును పూజించే ఆచారం వచ్చింది.

నవరాత్రి - తొమ్మిది రోజుల పూజ

నవరాత్రుల్లో అమ్మవారిని వివిధ రూపాల్లో పూజిస్తారు. సాధారణంగా మొదటి మూడు రోజులు దుర్గాదేవిగా (శక్తి), తర్వాతి మూడు రోజులు మహాలక్ష్మిగా (సంపద), చివరి మూడు రోజులు సరస్వతిగా (జ్ఞానం) ఆరాధించడం సంప్రదాయం. ఉత్తర భారత సంప్రదాయంలో నవదుర్గలు - శైలపుత్రి, బ్రహ్మచారిణి, చంద్రఘంట, కూష్మాండ, స్కందమాత, కాత్యాయని, కాళరాత్రి, మహాగౌరి, సిద్ధిదాత్రి - రూపాల్లో పూజిస్తారు.

ఇంట్లో నవరాత్రి పూజ ఎలా చేయాలి?

1. కలశ స్థాపన (పాడ్యమి): పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, బియ్యం పోసిన పళ్లెంపై నీటితో నింపిన కలశం, మామిడి ఆకులు, కొబ్బరికాయ ఉంచి అమ్మవారిని ఆవాహన చేయాలి.
2. అఖండ దీపం: వీలైనవారు తొమ్మిది రోజులూ ఆరిపోకుండా దీపం వెలిగిస్తారు.
3. రోజువారీ పూజ: ఉదయం, సాయంత్రం లలితా సహస్రనామం లేదా దుర్గా సప్తశతి, దేవీ స్తోత్రాలు పఠించి, పూలు, కుంకుమతో అర్చన చేయాలి.
4. నైవేద్యం: రోజుకో ప్రసాదం - పులిహోర, పరమాన్నం, దద్ధ్యోదనం, చక్రపొంగలి, శనగల గుగ్గిళ్లు మొదలైనవి.
5. సరస్వతీ పూజ (మూలా నక్షత్రం): పిల్లల పుస్తకాలు, పెన్నులు అమ్మవారి వద్ద ఉంచి పూజించడం ఆచారం.
6. దుర్గాష్టమి, మహర్నవమి: అష్టమి రోజు కుమారీ పూజ (చిన్న బాలికలను అమ్మవారి రూపంగా పూజించడం), నవమి రోజు ఆయుధ పూజ.

బతుకమ్మ - తెలంగాణ పూల పండుగ

దసరా నవరాత్రులతో పాటు తెలంగాణలో తొమ్మిది రోజులు జరిగే బతుకమ్మ పండుగ ప్రపంచంలోనే ప్రత్యేకమైన పూల పండుగ. తంగేడు, గునుగు, బంతి, చామంతి, కట్ల, గుమ్మడి పూలతో గోపురం ఆకారంలో బతుకమ్మను పేర్చి, పైన పసుపుతో చేసిన గౌరమ్మను ఉంచుతారు. సాయంత్రం మహిళలు బతుకమ్మ చుట్టూ వలయంగా చేరి "బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో" వంటి జానపద పాటలు పాడుతూ ఆడతారు. చివరికి చెరువులో నిమజ్జనం చేస్తారు.

• మొదటి రోజు: ఎంగిలిపూల బతుకమ్మ
• మధ్య రోజులు: అటుకుల, ముద్దపప్పు, నానబియ్యం, అట్ల, అలిగిన, వేపకాయల, వెన్నముద్దల బతుకమ్మ
• చివరి రోజు: సద్దుల బతుకమ్మ - పెద్ద బతుకమ్మ, రకరకాల సద్దులు (పులిహోర, పెరుగన్నం మొదలైనవి) నైవేద్యం

బతుకమ్మను తెలంగాణ రాష్ట్ర పండుగగా అధికారికంగా జరుపుకుంటారు.

బొమ్మల కొలువు

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చాలా ఇళ్లలో నవరాత్రుల్లో మెట్లుగా అమర్చిన వేదికపై దేవతా విగ్రహాలు, పురాణ ఘట్టాల బొమ్మలు, మట్టి బొమ్మలు అమర్చి "బొమ్మల కొలువు" పెడతారు. ఇరుగు పొరుగు మహిళలను, పిల్లలను పిలిచి పాటలు పాడి, వాయనాలు ఇస్తారు.

ఆయుధ పూజ

మహర్నవమి రోజు వృత్తికి ఉపయోగించే పనిముట్లు, వాహనాలు, యంత్రాలు, కంప్యూటర్లను శుభ్రం చేసి, పసుపు కుంకుమ పెట్టి పూజిస్తారు. మనకు జీవనోపాధినిచ్చే సాధనాల పట్ల కృతజ్ఞత తెలియజేయడమే దీని ఉద్దేశం.

విజయదశమి రోజు ఆచారాలు

• జమ్మి పూజ (శమీ పూజ): సాయంత్రం జమ్మి చెట్టు వద్దకు వెళ్లి పూజించి, "శమీ శమయతే పాపం, శమీ శత్రు వినాశినీ, అర్జునస్య ధనుర్ధారీ, రామస్య ప్రియదర్శినీ" అనే శ్లోకం చదువుతారు. జమ్మి ఆకులను "బంగారం"గా భావించి పెద్దలకు ఇచ్చి ఆశీర్వాదం తీసుకుంటారు.
• పాలపిట్ట దర్శనం: విజయదశమి రోజు పాలపిట్ట (Indian Roller) కనిపిస్తే శుభమని తెలంగాణలో ప్రత్యేక నమ్మకం. పాలపిట్ట తెలంగాణ రాష్ట్ర పక్షి కూడా.
• అలయ్ బలయ్: తెలంగాణలో దసరా మరుసటి రోజుల్లో బంధుమిత్రులు ఒకరినొకరు కౌగిలించుకుని శుభాకాంక్షలు చెప్పుకునే ఆత్మీయ సంప్రదాయం.
• కొత్త పనుల ప్రారంభం: విజయదశమి సర్వ కార్య సిద్ధి దినం. అక్షరాభ్యాసం, కొత్త వ్యాపారం, వాహన కొనుగోలు వంటి వాటికి శుభప్రదమని భావిస్తారు.

దసరా శుభాకాంక్షలు

• "అమ్మవారి అనుగ్రహంతో మీ ఇంట విజయం, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం నిండాలని కోరుకుంటూ - విజయదశమి శుభాకాంక్షలు!"
• "చెడుపై మంచి గెలిచిన ఈ పండుగ మీ జీవితంలోని ప్రతి కష్టంపై విజయం తేవాలి. హ్యాపీ దసరా!"
• "జమ్మి ఆకు బంగారం, అమ్మ దీవెన శాశ్వతం. మీకు, మీ కుటుంబానికి దసరా శుభాకాంక్షలు."
• "బతుకమ్మ పూల రంగుల్లా మీ జీవితం కళకళలాడాలి. బతుకమ్మ, దసరా శుభాకాంక్షలు!"
• "దుర్గమ్మ శక్తి, లక్ష్మమ్మ సంపద, సరస్వతమ్మ జ్ఞానం - ముగ్గురమ్మల ఆశీస్సులు మీకు సదా ఉండాలి."

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

2026లో దసరా ఎప్పుడు?
విజయదశమి అక్టోబర్ 20, 2026 (మంగళవారం).

దసరా, విజయదశమి - రెండూ ఒకటేనా?
అవును. పది రోజుల ఉత్సవాన్ని దసరా అని, పదవ రోజును విజయదశమి అని అంటారు.

నవరాత్రుల్లో ఉపవాసం తప్పనిసరా?
తప్పనిసరి కాదు. కొందరు తొమ్మిది రోజులూ, కొందరు అష్టమి రోజు మాత్రమే ఉపవాసం ఉంటారు. ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు వైద్యుల సలహా మేరకే ఉపవాసం చేయాలి.

ముగింపు

దసరా మనలోని చీకటిని - భయం, కోపం, అహంకారం, అజ్ఞానం - జయించమని గుర్తుచేసే పండుగ. అమ్మవారి శక్తిని పూజిస్తూ, బతుకమ్మ పూల అందాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, పెద్దల ఆశీస్సులు తీసుకుంటూ ఈ దసరాను ఆనందంగా జరుపుకోండి. దసరాలో అలంకారాలకు ప్రసిద్ధమైన విజయవాడ కనకదుర్గ ఆలయం గురించి కూడా చదవండి.