శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి (గోకులాష్టమి) - కథ, పూజా విధానం, ఉట్టి కొట్టడం, ఉపవాసం | Krishna Janmashtami in Telugu

శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి - శ్రీమహావిష్ణువు ఎనిమిదవ అవతారమైన శ్రీకృష్ణుడు జన్మించిన పవిత్ర దినం. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో దీనిని "కృష్ణాష్టమి", "గోకులాష్టమి", "శ్రీజయంతి" అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంటి గుమ్మం నుండి పూజా గది వరకు చిన్ని కృష్ణుని పాదముద్రలు, పిల్లలకు కృష్ణుడు-గోపికల వేషాలు, వీధుల్లో ఉట్టి కొట్టే సంబరం, అర్ధరాత్రి వరకు భజనలు - జన్మాష్టమి ఆనందం ఇంటింటా కనిపిస్తుంది.

జన్మాష్టమి ఎప్పుడు?

శ్రావణ మాసం బహుళ (కృష్ణ పక్ష) అష్టమి తిథి నాడు, రోహిణీ నక్షత్రంలో శ్రీకృష్ణుడు జన్మించాడని పురాణాలు చెబుతాయి. ఇది సాధారణంగా ఆగస్టు లేదా సెప్టెంబర్ నెలలో వస్తుంది. కొన్ని సంవత్సరాలు అష్టమి తిథి, రోహిణీ నక్షత్రం వేర్వేరు రోజుల్లో రావడం వల్ల స్మార్తులు, వైష్ణవులు వేర్వేరు రోజుల్లో జరుపుకోవచ్చు. 2027 తేదీని పంచాంగం ప్రకారం ఈ పేజీలో నవీకరిస్తాము.

శ్రీకృష్ణ జన్మ కథ

మధురను పాలించే కంసుడు తన చెల్లెలు దేవకిని వసుదేవునికిచ్చి వివాహం చేసి, రథంపై తీసుకెళ్తుండగా, "దేవకి ఎనిమిదవ సంతానం చేతిలో నీకు మరణం" అని ఆకాశవాణి పలికింది. భయపడిన కంసుడు దేవకీ వసుదేవులను చెరసాలలో బంధించి, వారికి పుట్టిన ఆరుగురు పిల్లలను చంపేశాడు. ఏడవ గర్భం బలరాముడిగా రోహిణీదేవి గర్భానికి మార్చబడింది.

శ్రావణ బహుళ అష్టమి అర్ధరాత్రి, కుండపోత వర్షంలో, చెరసాలలో శ్రీకృష్ణుడు జన్మించాడు. జన్మించగానే శంఖ చక్ర గదా పద్మాలతో విష్ణు రూపంలో తల్లిదండ్రులకు దర్శనమిచ్చి, తనను గోకులానికి చేర్చమని చెప్పాడు. చెరసాల తలుపులు వాటంతటవే తెరుచుకున్నాయి, కాపలాదారులు నిద్రలోకి జారుకున్నారు. వసుదేవుడు బుట్టలో శిశువును పెట్టుకుని పొంగుతున్న యమునా నదిని దాటుతుంటే, నది దారి ఇచ్చింది; ఆదిశేషుడు పడగ విప్పి వర్షం నుండి కాపాడాడు. గోకులంలో నందుడు-యశోదల వద్ద కృష్ణుణ్ణి ఉంచి, అక్కడ జన్మించిన యోగమాయను తీసుకువచ్చాడు. కంసుడు ఆ శిశువును చంపబోగా, ఆమె ఆకాశంలోకి ఎగిరి "నిన్ను చంపేవాడు ఇప్పటికే పుట్టాడు" అని హెచ్చరించి అదృశ్యమైంది.

ఇంట్లో జన్మాష్టమి పూజా విధానం

సిద్ధత

1. ఇల్లు శుభ్రం చేసి, గుమ్మాలకు తోరణాలు కట్టండి.
2. బియ్యప్పిండిలో నీరు కలిపి, చేతి వేళ్లతో ఇంటి గుమ్మం నుండి పూజా గది వరకు చిన్ని కృష్ణుని పాదముద్రలు వేయండి - బాలకృష్ణుడు ఇంట్లోకి నడిచి వస్తున్నాడని భావన.
3. ఊయల (తొట్టి) సిద్ధం చేసి, పూలతో అలంకరించి, అందులో బాలకృష్ణుని విగ్రహం లేదా చిత్రం ఉంచండి.

పూజ

1. ఉదయం స్నానం చేసి, ఉపవాస సంకల్పం చేసుకోండి.
2. సాయంత్రం దీపారాధన చేసి, కృష్ణ అష్టోత్తర శతనామావళి, విష్ణు సహస్రనామం లేదా భగవద్గీతలోని కొన్ని అధ్యాయాలు పఠించండి.
3. అర్ధరాత్రి (కృష్ణుడు జన్మించిన సమయం) పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, చక్కెరతో (పంచామృతం) బాలకృష్ణునికి అభిషేకం చేసి, కొత్త వస్త్రాలు, నెమలి పింఛం, వేణువుతో అలంకరించండి.
4. ఊయల ఊపుతూ జోల పాటలు, కీర్తనలు పాడండి.
5. నైవేద్యం సమర్పించి, హారతి ఇచ్చి, ప్రసాదంతో ఉపవాసం విరమించండి.

అర్ధరాత్రి వరకు మేల్కొనలేనివారు, పిల్లలు, వృద్ధులు సాయంత్రమే పూజ పూర్తి చేసుకోవచ్చు; భక్తి ముఖ్యం.

నైవేద్యాలు

• వెన్న, మీగడ, పెరుగు: "వెన్నదొంగ" కృష్ణునికి అత్యంత ప్రీతికరం
• అటుకులు: కుచేలుడు తెచ్చిన అటుకుల కథకు గుర్తుగా బెల్లం అటుకులు
• పాలకోవా, పాయసం, చక్కెర పొంగలి
• సొంఠి పొడి, బెల్లం (పంజీరి)
• పండ్లు, ముఖ్యంగా అరటిపండ్లు, జామపండ్లు

ఉట్టి కొట్టే సంబరం

మరుసటి రోజు (నందోత్సవం) వీధుల్లో ఎత్తుగా కట్టిన ఉట్టిలో పెరుగు, వెన్న, పాలు, డబ్బులు ఉంచుతారు. యువకులు ఒకరిపై ఒకరు నిలబడి మానవ పిరమిడ్‌గా ఏర్పడి ఉట్టిని కొడతారు. చిన్ని కృష్ణుడు స్నేహితులతో కలిసి గోపికల ఇళ్లలో ఎత్తుగా ఉంచిన వెన్నను దొంగిలించిన లీలకు గుర్తుగా ఈ ఆట ఆడతారు. ఎత్తైన పిరమిడ్లు ప్రమాదకరం - తగిన భద్రతా ఏర్పాట్లు, పెద్దల పర్యవేక్షణ తప్పనిసరి.

పిల్లలకు కృష్ణుని వేషం

పిల్లలకు పట్టు పంచె, నెమలి పింఛం, వేణువు, నుదుట నామంతో కృష్ణుని వేషం, అమ్మాయిలకు రాధ లేదా గోపికల వేషం వేసి ఆనందించడం ఇప్పుడు అందరికీ ఇష్టమైన సంప్రదాయం. పాఠశాలల్లో కూడా జన్మాష్టమి వేడుకలు, కృష్ణ లీలల నాటికలు జరుగుతాయి.

భగవద్గీత సందేశం

జన్మాష్టమి రోజు శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి కురుక్షేత్రంలో ఉపదేశించిన భగవద్గీతను స్మరించుకోవడం ఉత్తమం. "కర్మణ్యేవాధికారస్తే మా ఫలేషు కదాచన" - కర్మ చేయడంలోనే నీకు అధికారం ఉంది, ఫలితంపై కాదు; ఫలితం కోసం ఆరాటపడకుండా నీ కర్తవ్యం నువ్వు చెయ్యి - అనే గీతా సందేశం నేటి ఒత్తిడితో కూడిన జీవితానికి కూడా మార్గదర్శకం. "యదా యదా హి ధర్మస్య గ్లానిర్భవతి భారత" - ధర్మానికి హాని కలిగినప్పుడల్లా ధర్మ సంస్థాపన కోసం అవతరిస్తానని భగవంతుడు ఇచ్చిన భరోసా జన్మాష్టమి అసలు సందేశం.

జన్మాష్టమి శుభాకాంక్షలు

• "వెన్నదొంగ చిన్నికృష్ణుడు మీ ఇంట ఆనందాన్ని, ప్రేమను నింపాలి. శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి శుభాకాంక్షలు!"
• "మురళీ గానంలా మీ జీవితం మధురంగా సాగాలి. హ్యాపీ కృష్ణాష్టమి!"
• "గీతాచార్యుని బోధలు మీకు సదా మార్గదర్శకం కావాలి. జై శ్రీకృష్ణ!"

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

జన్మాష్టమి ఉపవాసం ఎలా చేయాలి?
ఉదయం నుండి అర్ధరాత్రి పూజ వరకు ఉపవాసం ఉండి, ప్రసాదంతో విరమిస్తారు. ఆరోగ్యాన్ని బట్టి పండ్లు, పాలు తీసుకోవచ్చు. పిల్లలు, వృద్ధులు, గర్భిణులు ఉపవాసం చేయవలసిన అవసరం లేదు.

ఇంట్లో పాదముద్రలు ఎందుకు వేస్తారు?
బాలకృష్ణుడు స్వయంగా మన ఇంట్లోకి నడిచి వస్తున్నాడనే భక్తి భావనకు ప్రతీకగా.

ముగింపు

బాల్యంలో అల్లరి, యవ్వనంలో ప్రేమ, యుద్ధభూమిలో జ్ఞానం - శ్రీకృష్ణుని జీవితం జీవితంలోని అన్ని దశలకూ ఒక పాఠం. ఈ జన్మాష్టమికి కృష్ణ లీలలు పిల్లలకు చెప్పి, గీతలో ఒక శ్లోకమైనా అర్థంతో నేర్చుకుందాం. శ్రీకృష్ణుని వెయ్యి నామాలను స్తుతించే విష్ణు సహస్రనామం గురించి కూడా చదవండి.