దీపావళి 2026 - తేదీ, నరక చతుర్దశి, లక్ష్మీ పూజా విధానం, కేదారేశ్వర వ్రతం | Deepavali 2026 Date and Lakshmi Pooja

దీపావళి - దీపాల వరుస. చీకటిపై వెలుగు, అజ్ఞానంపై జ్ఞానం సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా దేశమంతా జరుపుకునే అతి పెద్ద పండుగ. తెలుగు ఇళ్లలో దీపావళి అంటే ముందు రోజు నరక చతుర్దశి తెల్లవారుజామున అభ్యంగన స్నానం, అమావాస్య రోజు సాయంత్రం లక్ష్మీ పూజ, ఇంటి ముంగిట ప్రమిదల వరుసలు, పిల్లల సందడి, మిఠాయిల తీపి. తెలుగు సంప్రదాయంలో ఈ పండుగకు సత్యభామ పేరు ప్రత్యేకంగా ముడిపడి ఉంది.

దీపావళి 2026 తేదీ

2026లో దీపావళి నవంబర్ 8, ఆదివారం వస్తోంది. నరక చతుర్దశి దీపావళికి ముందు జరుపుకుంటారు. అమావాస్య తిథి ప్రారంభ, ముగింపు సమయాలను బట్టి ప్రాంతాల వారీగా తేదీల్లో, లక్ష్మీ పూజ ముహూర్తంలో తేడా ఉండవచ్చు. మీ ప్రాంత పంచాంగం లేదా పురోహితుల సలహాతో ముహూర్తాన్ని నిర్ణయించుకోండి.

దీపావళి కథలు

సత్యభామ - నరకాసుర వధ

భూదేవి కుమారుడైన నరకాసురుడు ప్రాగ్జ్యోతిషపురాన్ని పాలిస్తూ, వరగర్వంతో దేవతలను, ఋషులను బాధించాడు. పదహారు వేల మంది రాజకుమార్తెలను బంధించాడు. తల్లి చేతిలో తప్ప మరణం ఉండకూడదని అతనికి వరం ఉంది. శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామతో కలిసి గరుడ వాహనంపై యుద్ధానికి వెళ్లాడు. భూదేవి అంశ అయిన సత్యభామ స్వయంగా బాణం వేసి నరకాసురుణ్ణి సంహరించింది. మరణిస్తూ నరకాసురుడు తన మరణ దినాన్ని ప్రజలు దీపాలతో పండుగగా జరుపుకోవాలని కోరాడని కథ. ఆ రోజే నరక చతుర్దశి. తెలుగు నాట సత్యభామ ధైర్యానికి గుర్తుగా ఈ కథ ప్రత్యేకంగా చెప్పుకుంటారు; తెలుగు నాటక, సినిమా రంగాల్లో "సత్యభామ" పాత్రకు ఉన్న ప్రాచుర్యం దీనికి నిదర్శనం.

శ్రీరాముని అయోధ్యా పునరాగమనం

రావణ సంహారం తర్వాత శ్రీరాముడు సీతాలక్ష్మణ సమేతంగా పధ్నాలుగేళ్ల వనవాసం ముగించుకుని అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, ప్రజలు ఊరంతా దీపాలు వెలిగించి స్వాగతం పలికారని, అదే దీపావళి అని ఉత్తర భారత సంప్రదాయం.

లక్ష్మీదేవి ఆవిర్భావం

క్షీరసాగర మథనంలో లక్ష్మీదేవి ఆవిర్భవించిన రోజు, లేదా లక్ష్మీదేవి శ్రీమహావిష్ణువును వరించిన రోజు అమావాస్య అని మరో కథనం. అందుకే ఈ రోజు సాయంత్రం లక్ష్మీ పూజ చేస్తారు.

నరక చతుర్దశి ఆచారాలు

1. తెల్లవారుజామున లేవడం: సూర్యోదయానికి ముందే లేచి, ఒంటికి నువ్వుల నూనె రాసుకుని అభ్యంగన స్నానం చేయడం ఆచారం. ఈ రోజు నూనెలో లక్ష్మీదేవి, నీటిలో గంగాదేవి ఉంటారని నమ్మకం.
2. హారతి: స్నానం తర్వాత ఇంటి ఆడపడుచులు, తల్లులు పిల్లలకు హారతి ఇస్తారు.
3. యమ దీపం: సాయంత్రం దక్షిణ దిశగా యమధర్మరాజు కోసం దీపం వెలిగించే ఆచారం కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఉంది.
4. కొత్త బట్టలు, మిఠాయిలు: కుటుంబ సభ్యులందరూ కొత్త బట్టలు ధరించి, పిండి వంటలు చేసుకుంటారు.

ఇంట్లో లక్ష్మీ పూజా విధానం

కావలసిన సామగ్రి

• లక్ష్మీదేవి, వినాయకుని విగ్రహం లేదా చిత్రపటం
• కలశం, కొబ్బరికాయ, మామిడి ఆకులు
• పసుపు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు
• పూలు (తామర పువ్వు లక్ష్మీదేవికి ప్రీతికరం), పూలమాలలు
• ప్రమిదలు, నెయ్యి లేదా నూనె, వత్తులు
• ధూపం, కర్పూరం
• నైవేద్యం: పాయసం, బెల్లం పొంగలి, మిఠాయిలు, పండ్లు
• నాణేలు, కొత్త ఖాతా పుస్తకాలు (వ్యాపారులకు)

పూజ క్రమం

1. ఇంటిని శుభ్రం చేసి, గుమ్మానికి మామిడి తోరణాలు కట్టి, ముంగిట ముగ్గు వేయండి.
2. సాయంత్రం ప్రదోష కాలంలో పూజా పీఠంపై ఎర్రటి వస్త్రం పరిచి, బియ్యం పోసి కలశం స్థాపించండి.
3. ముందుగా గణపతి పూజ చేసి, తర్వాత లక్ష్మీదేవిని ఆవాహన చేయండి.
4. షోడశోపచార పూజ - ఆసనం, పాద్యం, అర్ఘ్యం, స్నానం, వస్త్రం, గంధం, పుష్పం, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం.
5. శ్రీ లక్ష్మీ అష్టోత్తర శతనామావళి లేదా శ్రీ సూక్తం, కనకధారా స్తోత్రం పఠించండి.
6. నైవేద్యం సమర్పించి, కర్పూర హారతి ఇవ్వండి.
7. పూజ తర్వాత ఇంటి ముంగిట, కిటికీల వద్ద, తులసి కోట వద్ద ప్రమిదలు వెలిగించండి.

కేదారేశ్వర వ్రతం (కేదార గౌరీ వ్రతం)

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో, ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, దీపావళి అమావాస్య రోజు కేదారేశ్వర వ్రతం చేసే సంప్రదాయం ఉంది. పార్వతీదేవి శివునిలో అర్ధభాగం పొందడానికి ఈ వ్రతం ఆచరించిందని, అందుకే శివుడు అర్ధనారీశ్వరుడయ్యాడని కథ. దంపతుల అన్యోన్యత కోసం, కుటుంబ క్షేమం కోసం ఈ వ్రతం చేస్తారు. 21 పోగుల తోరం, 21 రకాల పిండి వంటలు, అరిసెలు నైవేద్యంగా సమర్పించడం ఈ వ్రత ప్రత్యేకత. కుటుంబ సంప్రదాయం ఉన్నవారు పురోహితుల సహాయంతో ఆచరిస్తారు.

దీపాలు - పర్యావరణ హితంగా

• మట్టి ప్రమిదలు, నువ్వుల నూనె లేదా నెయ్యి దీపాలు వాడండి; స్థానిక కుమ్మరుల నుండి కొనడం వల్ల వారికీ ఉపాధి లభిస్తుంది.
• ప్లాస్టిక్ అలంకరణలకు బదులు బంతి పూల తోరణాలు, మామిడి ఆకులు వాడండి.
• సహజ రంగులతో, బియ్యప్పిండితో ముగ్గులు వేయండి.

సురక్షిత దీపావళి - ముఖ్య సూచనలు

• టపాసులు కాల్చేటప్పుడు పిల్లలతో పాటు పెద్దలు తప్పనిసరిగా ఉండాలి.
• కాటన్ దుస్తులు ధరించండి; సిల్క్, సింథటిక్ దుస్తులు మంటలకు త్వరగా అంటుకుంటాయి.
• ఒక బకెట్ నీరు, ఇసుక దగ్గరలో ఉంచుకోండి.
• కాలని టపాసును మళ్ళీ వెలిగించడానికి దగ్గరగా వెళ్లకండి.
• వృద్ధులు, చిన్న పిల్లలు, ఆసుపత్రులు, మూగ జీవాల పట్ల శ్రద్ధ వహించండి - పెద్ద శబ్దాల టపాసులను తగ్గించండి.
• మీ ప్రాంతంలో ప్రభుత్వం, కోర్టులు నిర్దేశించిన సమయాలు, గ్రీన్ క్రాకర్స్ నిబంధనలను పాటించండి.
• కాలిన గాయమైతే చల్లటి నీటితో కడిగి, వెంటనే వైద్య సహాయం తీసుకోండి.

దీపావళి శుభాకాంక్షలు

• "ప్రమిదల వెలుగులా మీ జీవితం సదా ప్రకాశించాలి. మీకు, మీ కుటుంబానికి దీపావళి శుభాకాంక్షలు!"
• "లక్ష్మీదేవి కటాక్షంతో మీ ఇంట సిరిసంపదలు, సుఖసంతోషాలు నిండాలి - శుభ దీపావళి."
• "చీకటిని తరిమే దీపంలా, మీ జీవితంలోని కష్టాలన్నీ తొలగిపోవాలి. హ్యాపీ దీపావళి!"
• "సత్యభామ ధైర్యం, లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహం మీకు తోడుగా ఉండాలి. దీపావళి శుభాకాంక్షలు."
• "ఈ దీపావళి మీ ఇంటికి వెలుగు, మీ మనసుకు శాంతి, మీ జీవితానికి కొత్త ఆశ తేవాలి."

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

2026లో దీపావళి ఎప్పుడు?
నవంబర్ 8, 2026 (ఆదివారం). నరక చతుర్దశి దానికి ముందు రోజు జరుపుకుంటారు (తిథిని బట్టి).

లక్ష్మీ పూజ ఏ సమయంలో చేయాలి?
సాధారణంగా అమావాస్య తిథిలో సాయంత్రం ప్రదోష కాలంలో చేస్తారు. ఖచ్చితమైన ముహూర్తం కోసం స్థానిక పంచాంగం చూడండి.

దీపావళి తర్వాత ఏ మాసం మొదలవుతుంది?
దీపావళి అమావాస్య తర్వాత కార్తీక మాసం ప్రారంభమవుతుంది. దీని గురించి మా కార్తీక మాసం వ్యాసంలో చదవండి.

ముగింపు

ఒక చిన్న దీపం మరో దీపాన్ని వెలిగించినా తన వెలుగును కోల్పోదు. అలాగే మన సంతోషాన్ని ఇతరులతో పంచుకుంటే అది రెట్టింపవుతుంది. ఈ దీపావళికి ఒక కుటుంబానికైనా స్వీట్లు, దీపాలు, కొత్త బట్టలు పంచి, వారి ఇంట్లోనూ వెలుగు నింపండి. డివోషన్ వైబ్స్ తరపున మీ అందరికీ శుభ దీపావళి.